Jan Machek, psyscholoog bij 365Keurcompany:

'Spoor wordt aantrekkelijker door bevlogenheid'

Maandag, 9 juli 2012, 12:16

'Spoor wordt aantrekkelijker door bevlogenheid'

‘Menselijk falen staat altijd aan het einde van een rijtje van dingen die fout kunnen gaan. De mens maakt uiteindelijk het verschil, ook in de spoorsector. Daar zijn genoeg voorbeelden van uit de praktijk. Daarom kijken wij bij 365 graag verder dan de wet. Wettelijk is voorgeschreven dat iemand het vermogen moet hebben om veilig te werken. Wij kijken niet alleen of iemand geschikt is om veilig aan het spoor te werken, maar bovendien of iemand geneigd is om zich ook daadwerkelijk veilig te gedragen.

We weten uit onderzoek dat wanneer mensen met de juiste motivatie aan het werk zijn, de bereidheid om zich aan regels te houden, de gewetensvolheid waarmee het werk wordt gedaan en de achting voor procedures toenemen. Dat alles wordt beter naarmate mensen meer bevlogen aan het werk zijn. Op alle KPI’s scoort de bevlogen medewerker beter. Bevlogenheid op zich levert dus harde resultaten op, die in geld zijn uit te drukken.

365 is een jonge organisatie maar heeft ruim twintig jaar expertise in de bedrijfsgeneeskunde, zakelijke dienstverlening en HR-consultancy. Er zijn drie pijlers, waaronder 365/ArboNed, dat mensen die zijn uitgevallen helpt om weer aan het werk te gaan en te blijven, en 365/Zin dat zich bezighoudt met het versterken van mensen zodat zij niet de gevarenzone komen. Onze pijler, 365/Keurcompany, zorgt voor het voorkomen van arbeidsverzuim door het in kaart brengen van risico’s en stappen om die risico’s te minimaliseren.

Bevlogenheid is natuurlijk een persoonlijke aangelegenheid, maar wij hebben een vragenlijst ontwikkeld waarmee we bevlogenheid kunnen meten en de bronnen ervan in kaart kunnen brengen. Denk daarbij aan factoren als zelfstandig werk, gevarieerd werk en steun van de leidinggevende. Onderzoek toont aan dat een bevlogen medewerker tot 62 procent minder kans op ongevallen heeft in vergelijking met een niet-bevlogen medewerker.

Mensen die aan het spoor werken zijn vaak verantwoordelijk voor de veiligheid van anderen en als er iets fout gaat, zijn de gevolgen vaak gigantisch. Daarbij gaat het niet alleen om de machinisten, maar ook om mensen die werken langs het spoor.

Bij veilig werken speelt een aantal persoonskenmerken een rol. Denk bijvoorbeeld aan verantwoordelijkheidsgevoel, zelfstandigheid, zelfredzaamheid, emotionele stabiliteit, het kunnen omgaan met schokkende gebeurtenissen. Daarnaast zijn er zaken als het reactievermogen, aandacht en concentratie. Voor de veiligheid is het cruciaal dat mensen bovengemiddeld lang in staat zijn om de aandacht langdurig vast te houden. En er is de bedieningsvaardigheid, het vermogen om op het juiste moment de juiste handeling te doen. En dat gedurende een hele dienst lang, want ieder moment van verslapping van de aandacht is een gevaar. Specifiek voor de sector is het continurooster. Heel veel werkzaamheden vinden ’s nachts plaats.

De spoorsector is een betrekkelijk traditionele omgeving met nog een mechanistisch mensbeeld, waarbij wordt gedacht vanuit processen en systemen. Na een incident ontstaat al snel de neiging om verdere stappen te nemen om de kans op falen te beperken in plaats van stappen te nemen die de kans op veiligheid en veilig gedrag juist vergroten. Er wordt eerder geïnvesteerd in veiligheidssystemen dan in het vergroten van de bevlogenheid van de spoormedewerkers, terwijl zelfs het veiligste systeem in handen van een onbetrokken medewerker tekort zal schieten.

Het versterken van de mensen zelf is een gedachte waarvoor best nog wat ruimte mag worden vrijgemaakt. Als het spoor wordt bemand door mensen die met bevlogenheid werken, gaan het aantal ongelukken en het verzuim omlaag, terwijl de productiviteit met sprongen omhooggaat, net als de klanttevredenheid. Het plezier waarmee mensen naar hun werk gaan, werkt aanstekelijk. Als het spoor bekend zou staan als een bedrijfstak waarin mensen echt tot bloei kunnen komen, dan wordt de sector daar een stuk aantrekkelijker door.’

Jan Machek, psyscholoog 365Keurcompany