Milieu

Het spoor wordt gezien als een relatief milieuvriendelijke vervoerswijze. Eén trein vervangt immers vele vrachtauto’s. Dat is voor de Europese Unie  een reden om het railgoederenvervoer te stimuleren.

Kooldioxide
Transport (van personen en goederen) is op wereldschaal goed voor veertien procent van de uitstoot van kooldioxide (CO2). Deze stof veroorzaakt het broeikaseffect. Het vervoer is een van de weinige sectoren waarin de uitstoot van CO2  toeneemt. Daarom richt het klimaatbeleid van politici zich sterk op deze branche. De railsector in Europa heeft in 2008 het doel uitgesproken de uitstoot van kooldioxide met twintig procent te verminderen tot 2020. De sector hoopt dat te bereiken door onder meer technologische innovatie en energiezuinig rijden.

Vergelijking modaliteiten
Het Centrum voor Energiebesparing (CE) in Delft heeft in 2008 de Studie Transport Emissies van Alle Modaliteiten (STREAM) verricht. Daarin worden de emissies van de verschillende vervoerswijzen met elkaar vergeleken. De conclusie is dat dé schoonste modaliteit niet bestaat. Eén trein vervangt weliswaar vele vrachtauto’s, maar als die trein halfvol is is de milieuwinst nihil. Ook levert het niet veel voordeel op als de lading relatief veel omwegkilometers moet maken door het vervoer over de rails in plaats van over de weg. Schaalgrootte, beladings- en bezettingsgraad spelen dus een belangrijke rol.

Conclusies CE
Uit berekeningen van CE blijkt dat op de korte afstand grote vrachtauto’s meer CO2 uitstoten dan treinen en binnenvaartschepen. Op de lange afstand zijn die emissies in spoor en binnenvaart aanzienlijk lager dan in het wegvervoer. Een andere conclusie is dat een elektrische goederentrein relatief schoon en zuinig is.

Externe kosten
De Europese Unie wil de vervoersector gaan belasten voor alle overlast en schade die zij veroorzaakt (de zogeheten externe kosten). Behalve de uitstoot van schadelijke stoffen gaat het ook om zaken als geluidsoverlast, congestie en ongevallen. Vooral het wegvervoer krijgt hiermee te maken, maar het spoor blijft niet buiten schot. Vrachttreinen veroorzaken weliswaar geen files, maar produceren relatief veel geluid.

Geluidsoverlast
De spoorsector heeft verschillende maatregelen genomen om de geluidsoverlast van vrachttreinen tegen te gaan. Het goederenvervoer produceert relatief meer decibellen dan reizigerstreinen. Veel spoorbanen zijn daarom omringd door geluidsschermen. De overtuiging dat het meer soelaas biedt om het materieel en de infrastructuur zelf geluidsarmer te maken wint aan populariteit. Daarvoor zijn al verschillende technieken bedacht, zoals aanpassingen aan wielen, remmen en spoorbanen.