De ontwikkeling van het spoorvervoer

De trein is een middel om goederen (en personen) te vervoeren. Andere transportmiddelen zijn het schip, de vrachtwagen en het vliegtuig. In Nederland is het railgoederenvervoer bezig met een nieuwe opmars, nadat jarenlang de volumes afkalfden onder meer door de hevige concurrentie van de vrachtwagen.

Oorsprong
Het spoorvervoer is een Britse uitvinding. In het begin van de negentiende eeuw ontstond in de mijnbouw het idee de kolen niet meer door mensen, maar door karretjes over rails te laten vervoeren. In 1825 verscheen de eerste stoomlocomotief op het Britse spoor en ontstonden spoorverbindingen, aanvankelijk met houten rails, later met gietijzeren en uiteindelijk stalen rails.

Nederland
In Nederland reed de eerste trein in 1839 tussen Haarlem en Amsterdam. In 1900 was de trein uitgegroeid tot het belangrijkste vervoermiddel voor vracht en personen. Het Nederlandse spoornetwerk zag er toen in grote lijnen al zo uit als hedentendage. Aanvankelijk waren er verschillende particuliere spoorondernemingen. In 1938 gingen de twee belangrijkste samen in de NV Nederlandse Spoorwegen.

Goederenvervoer
In 1994 bracht de NS het goederenvervoer onder bij een aparte divisie met de naam NS Cargo. Deze ging in 2000 samen met de Duitse nationale spoorwegmaatschappij Deutsche Bahn en functioneert tegenwoordig onder de naam DB Schenker Rail Nederland. Door de concurrentie van de vrachtwagen kalfde het railgoederenvervoer af tussen pakweg 1950 en 2000. Het laatste decennium heeft het spoor een nieuwe impuls gekregen onder meer door de liberalisering van de spoormarkt. In 1998 verscheen ACTS als eerste particuliere railgoederenvervoerder op het Nederlandse spoorwegnet.

Cijfers
Nederland telt elf aanbieders van railgoederenvervoer. Het volume is het laatste decennium verdubbeld tot 45,5 miljoen ton in 2008. Het spoor heeft een aandeel van ruim vier procent in het Nederlandse goederenvervoer. Ruim tachtig procent van het transport is internationaal. Het spoorwegnet is 2.888 kilometer lang, waarvan 1.982 dubbelspoor of  meer.