Tarieven

Zoals bij iedere commerciële activiteit zijn in het goederenvervoer tarieven van doorslaggevende betekenis. Sinds de liberalisering van de spoormarkt beconcurreren vervoerders elkaar, onder meer op prijs. Ook is er een tarievenslag met wegvervoer en binnenvaart.

Concurrentie
Het railtransport heeft de naam duur te zijn, maar in de praktijk klopt dit niet. Sinds er geen staatsmonopolisten meer zijn die de tarieven kunnen dicteren, is de prijs omlaag gegaan. Kleinere ondernemingen hebben lagere kosten en kunnen daarom scherpe tarieven neerzetten.
Het spoor heeft als voordeel dat het grote volumes kan vervoeren over lange afstanden. Aan de andere kant kan bij intermodaal vervoer het voor- en natransport per vrachtwagen de prijs opdrijven. Intermodaal vervoer is daardoor niet per definitie duurder. Het hangt onder meer af van de afstand tussen terminal en eindafnemer.

Wegvervoer
Het wegvervoer is door de stijgende accijnzen, de congestie en de komst van heffingen (bijvoorbeeld de Maut in  Duitsland voor vrachtauto’s) duurder geworden. Dat tezamen maakt dat de concurrentiepositie van de trein is verbeterd. Het kost gemiddeld …. om een container per trein te vervoeren van Rotterdam naar Milaan.

Kosten
Spoorvervoer is een kapitaalintensieve modaliteit. De hoogste kostenpost is energie (dertig procent van de totale kosten), gevolgd door locomotieven (24 procent), personeel (elf procent) en wagons (10 procent). Locomotieven kosten al gauw enkele miljoenen. Dat  heeft tot gevolg dat een vervoerder zijn trein goed gevuld moet zien te krijgen om er geen geld op toe te leggen (een hoge beladingsgraad heet dat in vakjargon). Ook mag het materieel niet te vaak stilstaan. De omvangrijke investeringen vormen een hoge toelatingsdrempel voor nieuwkomers op het spoor.

Leasen
De leasemarkt van spoormaterieel is de laatste jaren sterk gegroeid. Door de liberalisering zijn er meer aanbieders gekomen die allemaal behoefte hebben aan locomotieven en wagons. Om de vaste kosten omlaag te brengen, gaan steeds meer bedrijven ertoe over materieel te huren in plaats van te kopen.  

Gebruiksvergoeding
Een van de vaste kostenposten van spoorvervoerders is de gebruiksvergoeding. De infrastructuurbeheerders ProRail (voor het gemengde spoorwegnet) en Keyrail (voor de Betuweroute) brengen een kilometerprijs in rekening voor benutting van de rails. Die gebruiksvergoeding is op het gemengde net ingevoerd in 2001 en gestegen tot 1,15 euro in 2007.