Veiligheid op het spoor

Er zijn tal van wetten en voorschriften die de veiligheid op het spoor moeten waarborgen. Het is de bedoeling dat het hele Europese spoorwegnet wordt voorzien van een nieuw systeem dat beter is dan oudere technieken.

Veiligheidsattest
Om toegang te krijgen tot het spoor, moet een vervoersonderneming een veiligheidsattest bemachtigen. Daarvoor moet hij een veiligheidszorgsysteem hebben ingericht. Een vereiste is onder meer dat de railvoertuigen een toelatingsprocedure hebben doorlopen en officieel zijn geregistreerd. Ook dient het personeel over een bepaalde opleiding te beschikken.

ATB
Het Nederlandse spoorwegnet is nu voorzien van de systemen Automatische Trein Beïnvloeding (ATB) en ATB Nieuwe Generatie. Eerstgenoemde wordt niet als ideaal gezien. Het werkt namelijk niet bij snelheden lager dan veertig kilometer per uur. Bij hogere snelheden brengt het systeem de trein automatisch tot stilstand als de machinist een rood sein negeert. ATB Nieuwe Generatie werkt wel bij alle snelheden. Er zijn de laatste jaren in Nederland enkele ongelukken gebeurd met treinen die waren voorzien van de oude generatie ATB. Na ieder ongeval klinkt de roep om vervanging van het verouderde systeem. Dit brengt echter hoge hoge kosten met zich mee.

Harmonisatie
In Europa kent bijna ieder land een eigen veiligheidssysteem voor het spoorwegnet. Dit maakt het vrijwel onmogelijk voor vervoerders om met hun materieel en machinisten op ieder net te rijden. Om die beperking op te heffen is in de jaren negentig een Europese standaard ontwikkeld, namelijk European Rail Traffic Management System (ERTMS). De Betuweroute en de Hoge SnelheidsLijn Zuid zijn hiervan voorzien.

ERTMS
ERTMS is de verzamelnaam voor het treinbeïnvloedingssysteem ETCS, het communicatieysteem GSM-R en het railverkeersmanagementsysteem ETML. Er bestaat een ECTS- level 1 en level 2. Bij level 1 komt seininformatie via bakens tussen de spoorstaven. Hierbij zijn nog wel seinen langs de baan nodig. Bij level 2 geschiedt de communicatie met de controlekamer via GSM-R apparatuur in de trein. Het systeem bewaakt het rijgedrag van de trein en grijpt in, indien nodig.

Gevaarlijke stoffen
Veelvuldig zijn er protesten geweest tegen treinen beladen met gevaarlijke stoffen. De vervoerders nemen extra maatregelen om de veiligheid van deze transporten te waarborgen. Ook de overheid stelt eisen aan deze transporten. Voorbeelden zijn de speciale opleiding voor machinisten en voorschriften aan verpakking en materieel. Het ministerie van Verkeer en Waterstaat zou het liefst zien dat alle treinen met gevaargoed over de Betuweroute rijden. Het ministerie ontwikkelt ook een Basisnet Gevaarlijke Stoffen voor alle vervoerswijzen, inclusief spoor. Dit wijst de routes aan waar dit vervoer is toegestaan.