Liberalisering spoorvervoer

Juridische stappen tegen 13 EU-Lidstaten

De Europese Commissie heeft op 24 juni besloten dat 13 Lidstaten zich moeten verantwoorden voor het Europese Hof van Justitie wegens het onvoldoende invoeren van marktwerking op het spoor.

Het openstellen van de markt van het railgoederenvervoer is nog steeds niet goed geregeld in Oostenrijk, Tsjechië, Duitsland, Griekenland, Frankrijk, Hongarije, Ierland, Italië, Luxemburg, Polen, Portugal, Slovenië en Spanje. De Europese richtlijnen voor de openstelling van de markt voor het railgoederenvervoer hadden al op 15 maart 2003 ingevoerd moeten worden. Door dit niet of onvolledig te doen ontnemen deze landen de klanten van het spoor de mogelijkheid om te kiezen uit meerdere aanbieders van spoorvervoer. Daarnaast krijgen railgoederenvervoerders niet of onvoldoende mogelijkheid om in die landen concurrerende diensten aan te bieden.

De juridische stappen hebben betrekking op het niet invoeren van het eerste spoorpakket. Dat zijn een aantal richtlijnen van de EU gericht op het openstellen van de markt en het instellen van een onafhankelijke infrastructuur beheerder. In Nederland is dat ProRail. Het pakket van richtlijnen staat bekend als ‘the first railway package’.

Na zorgvuldig onderzoek door de Europese Commissie werden in juni 2008 al 24 Lidstaten opgeroepen om hun wetgeving aan te passen. Een paar landen hebben die oproep opgevolgd, maar in oktober 2009 bleken er nog steeds 21 landen te traag met hun aanpassingen. Van die 21 blijken er nu 13 die zich moeten verantwoorden voor het Europese Hof van Justitie.

De fout die het meeste voorkomt is het niet goed scheiden van het beheer van de infrastructuur en de exploitatie van commerciële diensten op het spoor. Dit is bijv. in Duitsland het geval waar DB treinen rijdt en DB Netz het netwerk beheert. Dat is natuurlijk erg vreemd als een concurrent van de staatsspoorwegen bij diezelfde staatsspoorwegen moet aankloppen of ze een trein mogen rijden.
Een andere fout die vaak voorkomt is het ontbreken van een onafhankelijke beroepsinstantie. Als een nieuwkomer zich gediscrimineerd voelt in de toedeling van capaciteit op het spoor moet hij in beroep kunnen gaan bij een onafhankelijke instantie.
Een derde belangrijke fout is het onjuist invoeren van heffingen voor het gebruik van het spoor. Deze zogeheten gebruiksvergoedingen zijn in een aantal landen enorm hoog en sluiten daarmee nieuwkomers uit.